Məlum olduğu kimi, ərəb ölkələri ilə Avropa arasında əlaqələr 1973-cü ilədək sadəcə olaraq neftin Yaxın Şərq problemilə əlaqədar məsələlərdə ərəb siyasətinin dəstəklənməsi üçün mübadiləsinə əsaslanırdı. Belə ki, ümumilikdə istər dünyada, istərsə də Ərəb və Avropa arenalarında baş verən dəyişikliklər bu münasibətlərin yenidən nəzərən keçirilməsini və başqa müstəvidən təhlilini tələb edir. Xüsusən, terror amilinin müasir mərhələdə islam və ərəb ölkələri ilə identifikasiyası, habelə terror fenomeninin tərifində ABŞ-ın dövlət başçısı C.Buşun 2006-cı ilin oktyabrında «islam faşizmi» kimi damğanı (6) işlətməklə islamın adını faşizmlə yanaşı çəkməsi, bundan əlavə, bir sıra nəzəri-politoloji ədəbiyyatın hazırkı beynəlxalq prosesləri sivilizasiyaların toqquşması kimi qələmə verməsi, bu bölgüdə Avropanın Amerika ilə birlikdə Qərb sivilizasiyasının təmsilçisi kimi İslam ölkələri sivilizasiyası ilə qarşı-qarşıya qoymaq səyləri kimi amillər (2, 275) bu münasibətlərin məzmununa yeni çalarlar gətirilməsinə xidmət etməkdədir.

İranın «Höccətiyyə» təşkilatı və onun dəst-xətti 

   Dekabrın 14-də Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi İran İslam Respublikasının əli ilə Azərbaycan dövlətinə qarşı bəzi planların üstünü açması barədə bilgilər verib. İran xüsusi xidmət orqanlarının bu ölkənin Azərbaycanı dövlət kimi qəbul edə bilməməsindən irəli gələn bu tip əməlləri çoxdan təəccüblü görünməsə də, son hadisə aparılan təxribat-pozuculuq fəaliyyətinin məzmun dəyişikliyindən xəbər verir.Belə ki, Səid Dadaşbəyli adlı gəncin başçılıq etdiyi bildirilən dəstə üzvlərinin etiraflarına əsasən, həmin şəxs özünün xüsusi bir missiya ilə göndərildiyini, şimal torpaqlarında Mehdi Sahib əz-Zamanın ordusunu hazırlamaq tapşırığını aldığını bildirib (Qeyd edək ki, İran dövlət qurumları Cənubi Azərbaycan istilahının qarşılığında Azərbaycan ərazisini şimali İran torpaqları kimi qələmə verməyə çalışırlar). Bu tendensiya, yəni siyasi addımların Mehdinin adı ilə bağlanması kimi cəhdlər İranda, eləcə də xaricdə qızğın müzakirə və araşdırma obyekti olan «Höccətiyyə» təşkilatı barədə fikirlər üzərində dayanmaq ehtiyacını ortaya qoyur.

        2003-cü ildə ABŞ-ın İraqa müdaxiləsindən sonra Yaxın Şərq regionunda, xüsusilə kürdlərin kompakt yaşadığı ölkələr ətrafında kürd faktorundan istifadənin daha da intensivləşdiyi müşahidə edilir. Kürdlər İraqın yeni dövlət quruluşunun təşkilində əsas xalq kimi iştirak edir (ölkə əhalisi kürd, şiə və sünni kimi üç qrupa bölünüb), icra strukturu və parlamentdə təmsil olunurlar. Paralel olaraq Türkiyədə PKK terror təşkilatının qanlı əməliyyatlarının sayı artıb, hücumlar zamanı isə ictimai rəyə təsir göstərmək üçün məxsusi vaxt seçilir və bu addımlar Türkiyədə leqal şəkildə fəaliyyət göstərən Demokratik Toplum Partiyası, qeyri-hökumət təşkilatları, eyni zamanda media yolu ilə tamamlanır. Üstəlik, Suriya ilə bağlı ABŞ administrasiyasının mövqeyinin kəskinləşməsi fonunda Suriyaya qarşı kürd faktorundan istifadə ediləcəyinə dair planlar hazırlandığı bildirilir (1,5 milyon kürdün yaşadığı həmin ərəb ölkəsinin Qamışlı bölgəsində 2005-ci ildə baş vermiş hadisələr də bu fonda qiymətləndirilir). Bu kontekstdə kürdlərin Suriyada fəaliyyət göstərən «Yekiti» təşkilatının imkanlarından istifadə edilməsini nəzərdə tutan layihələrin mövcudluğu istisna edilmir.

Məşhur Azərbaycan din xadimi Əli Şəriətmədari vilayəti-fəqih konsepsiyasının əleyhinə çıxırdı  

İslamın bir dini dünyagörüş sistemi kimi dinamikasına və zamanın tələbləri ilə ayaqlaşmaq baxımından daxili dialektik imkanlarına dair yanaşmalar müxtəlifdir. İslam dünyasından olan, eləcə də Qərb alimlərinin əksəriyyətinin məsələyə baxışında İslamın ən son səmavi din olaraq yeniliklərə daha açıq olduğu, hər hansı bir dəyişikliyə öz prinsipləri və hökmləri çərçivəsində reaksiya göstərmək üçün potensiala sahib olduğu vurğulanmaqdadır. Bir sıra Qərb alimləri, bu sıradan ABŞ-da yaşayan Bernard Lyuis tipli şərqşünaslar isə islam terrorizmi”, islam radikalizmi”, islam fundamentalizmi” kimi səciyyələndirilən zorakılıq meyillərinin islamın öz təbiətindən irəli gəldiyini iddia etməkdə və sübuta çalışmaqdadırlar.